"Birja" gazetasi #97 (1044), 2009 yil 30 iyul

Ma'lumki, Namangan viloyati respublikamiz iqtisodiyotida o'ziga xos o'rin tutuvchi hududlardan biri hisoblanadi. Viloyat turli tabiiy qazilmalarga boy maskan bo'lib, xususan Mingbuloq tumanida neft qazib olish ishlari olib borilmoqda. Bundan tashqari hududda marmar, granit kabi yer osti xom ashyo zaxiralari mavjud.

Hududiy taraqqiyot omili

Namangan viloyati hududidan Farg'ona vodiysini poytaxt - Toshkent, shuningdek, respublikamizning boshqa joylari bilan bog'lovchi ikkita tog' tunneli o'tadi. Ko'plab to'qimachilik va oziq-ovqat ishlab chiqaruvchi yirik korxonalari qatorida mashhur Chortoq shahridagi kurort maskanlari kabi shifobaxsh suvga ega sanatoriylar viloyatning haqiqiy ma'nodagi faxri sanaladi.

Xullas, viloyatda iqtisodiy imkoniyat va salohiyat, zamonaviy infratuzilma mavjud bo'lib, ayni paytda uni yanada takomillashtirish zarurati ham yo'q emas, buning uchun dunyo tajribasida aniqlanganidek, investisiya jalb qilish asosiy omil bo'lib xizmat qiladi. hozirda shu maqsadga qaratilgan chora-tadbirlarni amaliyotga qo'llash borasida muayyan ishlarga kirishilgan.

Bunda avvalo mamlakatimiz Prezidentining 2009 yil 6 iyuldagi 3215-sonli Farmoyishiga muvofiq tasdiqlangan "2009-2012 yillarda Namangan viloyatida sanoatni rivojlantirish dasturi" katta ahamiyat kasb etmoqda. Mazkur dasturning ijrosi albatta viloyat sanoatining hozirgi holatini tahlil qilish, ushbu sanoat mahsulotlariga bo'lgan talab va taklifni o'rganish, uning natijalariga qarab rivojlanish yo'nalishlari va strategiyasini belgilash tabiiy va zarur jarayon hisoblanadi. Mazkur jarayon ishtirokchisi hisoblangan davlat organlaridan biri Tashqi iqtisodiy aloqalar, investisiyalar va savdo vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, Namangan viloyatida "Nestle-Uzbekistan", "Tip-Top" kabi qator qo'shma korxonalar muvaffaqiyatli faoliyat ko'rsatmoqda. Umuman, viloyatda 58 ta xorij kapitali asosidagi qo'shma korxona ro'yxatdan o'tgan. Tahlillarga ko'ra, hududda to'qimachilik, oziq-ovqat, meva-sabzavot mahsulotlarini ishlab chiqarish va qayta ishlash yo'nalishini rivojlantirish mumkin. Bundan tashqari maishiy texnikalarni ishlab chiqarish, elektronika va xizmat sohasini rivojlantirish ham maqbul yo'nalishlar hisoblanadi.

Shu o'rinda Davlat mulki qo'mitasi tomonidan tayyorlangan "Namangan viloyatida yangi korxonalarga xorijiy investisiyani jalb qilish bo'yicha manzilli dasturi"da belgilangan chora-tadbirlarni alohida ta'kidlash mumkin. Mazkur dasturga muvofiq, hozirgacha bo'sh yotgan yoki qurilishi tugallanmagan binolarda yengil va oziq-ovqat hamda poligrafiya sanoati bo'yicha ishlab chiqarish korxonalarini tashkil etish ko'zda tutilgan. Masalan, Namangan shahridagi "DOZ №2" qurilishi tugallanmagan binoda kalavani bo'yash sexi faoliyati yo'lga qo'yilib, yiliga 1220 tonna bo'yalgan kalava ishlab chiqarish, uning 80 foizini eksportga yo'naltirish hamda 50 ta yangi ish o'rnini yaratish rejalashtirilgan. Umumiy qiymati 3 mln. AQSh dollari bo'lgan mazkur loyiha asosidagi ishlar Buyuk Britaniyaning Tomax Trade & Investment LLC kompaniyasi bilan "MRT Textil" MChJ qo'shma korxonasi hamkorligida amalga oshirilishi ko'zda tutilgan.

Shahardagi boshqa qurilishi tugallanmagan binoda yiliga 6 tonna kalava ishlab chiqarish quvvati va 80 foiz mahsulotni eksportga yo'naltirish rejasiga ega, loyiha qiymati 25 mln. AQSh dollarini tashkil etuvchi korxonani ochish ishlari Turkiyaning Mert Iplik hamda Buyuk Britaniyaning Aleta Textil kompaniyasi kabi salohiyatli investorlar bilan birgalikda olib boriladi. Natijada 100 ta yangi ish o'rni barpo qilinadi. Shuningdek, Uychi tumanidagi ishlamay turgan 29-sonli bolalar bog'chasi binosida qayta ishlash korxonasi faoliyati yo'lga qo'yilishi natijasida 4000 tonna toladan 3100 tonna ip-kalava ishlab chiqarish, 60 kishini ish bilan ta'minlash mo'ljallanmoqda. Bunda salohiyatli investor sifatida Rossiyaning "SIBNAM-PLYuS" MChJ bilan hamkorlik qilinadi. Mingbuloq tumanidagi "Matlubot chakana savdo" MChJning bo'sh turgan binosida esa trikotaj mato ishlab chiqarib, eksport qilish korxonasi tashkil etish orqali 150 ta yangi ish o'rni yaratilishi kutilmoqda. Dasturga muvofiq, aholiga xizmat ko'rsatish sohasida ham qator loyihalar amalga oshirilishi mo'ljallangan. Yangiqo'rg'on tumanidagi "Sharshara" bolalar sog'lomlashtirish oromgohi (BSO) negizida sog'lomlashtirish-rekreasion markazini, Kosonsoy tumanidagi "Shodlik" BSO negizida sog'lomlashtirish-sayyohlik majmuasini tashkil etish shular jumlasidandir. Bundan tashqari dasturda belgilanishicha, Namangan shahridagi "Ibrat" tipografiyasi negizida nashriyot-poligrafiya uyini ochish va "Namangan Brauray" MChJ xorijiy korxonasi negizida salqin ichimlik ishlab chiqarishni yo'lga qo'yish uchun lyuksemburglik investorlar sarmoyasi jalb qilinadi.

Manzilli dasturda belgilangan tadbirlarning alo?ida a?miyatga molik tomoni bu viloyatda yangi korxonalarni tashkil etish hisoblanadi. Xususan, 2009-2012 yillar mobaynida hududda tovuq go'shti va tomat pastasi, yengil beton konstruksiyalari, plastik cherepisa, silikatli g'isht, tibbiyotda ishlatiladigan eritmalar kabi mahsulotlar ishlab chiqaruvchi yangi korxonalarni tashkil etishga xorijiy investorlarni jalb qilish ko'zda tutilmoqda. Bundan tashqari viloyat hududida ishlamay turgan korxonalar va bo'sh yotgan ob'ekt hamda binolardan xorijiy sarmoya asosida foydalanishga doir loyihalar tayyorlangan. hisob-kitoblarga qaraganda, dasturdagi ushbu loyihalarning barchasi samarali amalga oshsa, taxminan 10 turga yaqin mahsulot ishlab chiqarilishiga, ularning 50 foizdan tortib 80 foizgacha qismini eksport qilishga, bir necha xizmat yo'nalishi tashkil etilishiga, eng asosiysi, mingdan ziyod yangi ish o'rinlari yaratilishiga erishilishi mumkin.

Bundan tashqari, manzilli dasturga ko'ra, viloyatdagi "Oqtoshtayyorlash butlash" DUK, "Namanganulgurjisavdo" OAJ, "Barion" OAJ, "Namangango'shtsutsavdo" AJ, shahardagi 12-sonli bolalar bog'chasi, qizilravot tibbiyot maskanining terapiya bo'limi kabilarning bo'sh yotgan, foydalanilmay turgan bino va inshootlarida ishlab chiqarish hamda xizmat ko'rsatishni tashkil etishga doir investisiya loyihalari bo'yicha ham qator takliflar salohiyatli investorlar e'tiboriga taqdim etilmoqda.

Yana shuni qayd etish kerakki, "2009-2012 yillarda Namangan viloyatida sanoatni rivojlantirish dasturi" doirasidagi loyihalarni amalga oshirish va moliyalashtirish uchun bino va ob'ektlar salohiyatli investorlarga imtiyozli tarzda, ya'ni "nol" qiymatda investisiya majburiyati bilan berilishi ko'zda tutilgan. Dastur loyihalarini moliyalashtirishga Yevropa taraqqiyot va tiklanish banki, Islom taraqqiyot banki, shuningdek, O'zbekiston tashqi iqtisodiy faoliyat Milliy banki hamda "Asakabank" aksiyadorlik-tijorat banki kabi moliya tashkilotlari tomonidan ajratiladigan salmoqli mablag'lar yo'naltirilishi belgilangan.

Oqilbek TOIROV

DMQ Matbuot kotibi.